سنگ ها، راهی زیبا برای رسیدن به آرامش طبیعت
به گوهرآرا خوش آمديد

لاجورد

لاجورد

لاجورد

سنگ لاجوَرد (لاتین: Lapis lazuli) نوعی سنگ قیمتی آبی‌رنگ است که بخاطر رنگ آبی سیر آن، و قابلیت پودر شدن و کنده‌کاری روی آن از هزاران سال پیش در جهان خواهان زیادی داشته‌است. پژوهش‌ها نشان داده که لاجوردِ استخراج‌شده از معدن سَرِ سنگ ، در اعماق کوه‌های هندوکش در افغانستان تنها منبع شناخته‌شدۀ لاجورد در دنیای باستان بوده‌است. وجود این سنگ در جواهرات فراعنۀ مصر باستان، هنر خاور نزدیک باستان و تا هنر رنسانسِ ایتالیا نشان می‌دهد که هزاران سال پیش، در عصر برنز سنگ لاجورد از افغانستان به سرزمین‌های میان‌رودان، مصر و مدیترانه تجارت می‌شده‌است.

سمت چپ، بالا: نمونه‌ای از سنگ لاجوَرد.


لاژورد یا لاجوَرد (به لاتین: Lapis lazuli) سنگ آبی رنگی است که ترکیب شیمیایی آن شامل فسفات آب‌دار طبیعی آلومینیوم، آهن، منیزیم و کلسیم می باشد. و یا به عبارت دیگر ترکیبی از لازورایت، کلسایت، پایرایت و دایپوسیت می باشد. این سنگ به خاطر سختی و رنگ آبی خوش‌رنگ موسوم به لاجوردی اش در جواهرسازی به عنوان نگین به کار می‌رود.


به آن لازورد و لاژورد نیز گفته شده‌است. این سنگ در افغانستان به میزان وسیع استخراج می‌شود. زیور سازی و سورت بندی این سنگ در پاکستان، هندوستان و قسماٌ در افغانستان و ایران و سویس صورت گرفته سپس بخارج صادر می‌گردد.


سنگ لاجورد علاوه بر زیورآلات تولیدات دیگری از قبیل مجسمه و بت، مُهرۀ شطرنج و غیره نیز دارد.


این سنگ قیمتی آبی‌رنگ است که بخاطر رنگ آبی سیر آن، و قابلیت پودر شدن و کنده‌کاری روی آن از هزاران سال پیش در جهان خواهان زیادی داشته‌است. استخراج این سنگ بیش از ۲۵۰۰ سال در افغانستان رواج داشته (البته باید به یاد داشته باشیم که در ۲۵۰۰ سال پیش افغانستان و به ویژه شهر بدخشان . زیرا در آثار به دست آمده از دوره‌های پیش از تاریخ در ایران استفاده لاجورد بسیار معمول بوده است. درست است که در ایران سنګ لاجورد معمول بوده و در دوران هخامنشیان افغانستان وایران امروز یک کشور بودند ولی این سنگ تنها در افغانستان امروز تولید میشود نه در ایران امروزی پس بدین ترتیب افغانستان تنها تولید کننده لاجورد جهان است «در هزاره چهارم پیش از میلاد مردم این سرزمین (سیلک) در ساختن آئینه و سنجاق و جواهر مهارت‌های بیشتری یافتند و در آلات و ادوات زینتی عقیق و فیروزه و مهرهای لاجورد را به کار بردند.» «در اواخر هزاره چهارم پیش از میلاد در سیلک خانه‌های قدیمی از میان رفت و به جای آن خانه‌هایی با در و پنجره کوتاه ساخته شد و در ورودی آن اجاقی مرکب از دو بخش وجود داشت، یکی برای آشپزی و دیگری مخصوص پخت نان. در این دوره غیر از ظروف سفالین بعضی تُنگ‌های کوچک از مرمر که گویا مخصوص نگهداری عطر بود در حفریات سیلک پیدا شده است و همچنین مقداری آئینه مسی جهت آرایش به دست آمده است. از ویژگی‌های این دوره وجود گوشواره‌هایی از طلا و لاجورد است. »)و عمدتاً به مصر باستان صادر می‌شده‌است.پژوهش‌ها نشان داده که لاجوردِ استخراج‌شده از معدن سَرِ سنگ، در اعماق کوه‌های هندوکش در افغانستان تنها منبع شناخته‌شدۀ لاجورد در دنیای باستان بوده‌است.در مجسمه طلای فرعون و نفرتیتی در قسمت چشم کار گرفته شده است. در قدیم هنر مندان از پودر لاجورد به عنوان رنگ برای مینا کاری و نقاشی استفاده می کرده‌اند. درجه سختی سنگ لاجورد به طور معمول ۵ است.


لاجورد مجموعه ترکیبی از چندین کانی مختلف است . بخصوص هائوین

Lapis lazuli

(Al6 si6 o24)2- 1(so4 s)8- 4(Na ca) ، این سنگ زیبایی اش را مدیون رنگ آبی است، سودالیت

(Al6 si6 o24) Na8 cl2 نوزئان (Al6 si6 o24) (so4)Na8   ولازوریت که ترکیب هم شکل هائوین وسودالیت است (وبستر 1983) . درسنگهای قیمتی پررنگ تر ، رنگ از جذب خواص انتقال یونهای فلزی یا بهم پیوستگی این یونها ناشی میشود . لازوریت حاوی فلزهای انتقالی به مقدار کافی برای تولید رنگ آبی تیره نمی باشد . آبی سیر لاجوردی ولازوریت به وجود سولفور مربوط است. موردی جالب وغیر معمول که عنصری غیر فلزی باعث رنگی تند میشود . آنالیز های شیمیایی نشان میدهد هرچه درصد سولفور درکانی بیشتر باشد ، رنگ آبی آن تندتر است. این پدیده درشیمی مواد غیرآلی غیر معمول وحالت استثنایی دردنیای سنگهای قیمتی است که لاجورد را از دیدگاههای بسیاری یک سنگ منحصر بفرد میسازد . درنتیجه رنگ آبی که معمولا هرچه تیره تر شود ارزش سنگ را بیشتر میکند ، بستگی به میزان سولفور ومقدار کلسیم دارد. 25 تا 40 درصد ترکیب کانی شناسی لاجورد ، لازوریت است. محتوای لازوریت مستقیما برکیفیت لاجورد تاثیر میگذارد . بیش از 40 درصد بسیار تیره است ، کمتر از 25 درصد خیلی کم رنگ در نظر گرفته میشود . بعلاوه کلیست همیشه وجود دارد.

20 H 6 (3 CO ، 4 SO، 2 G)34 O 16(1 SiH) 12(K،Ca، Na) ، که قسمتهای مایل به سفید ماده با کیفیت پایین تر را میسازد .کلسیت با سه کانی مختلف آغشته وکاملا رنگی میشود ، همه آنها سیلیکاتهای قلیایی وآلومینیومی هستند.

یکی از اولین موارد استفاده سنگها که درتاریخ ثبت شده است ماهیت فرا طبیعی آنها بود . تحت نام یاقوت کبود ، لاجورد بارها درمتون اسناد قدیمی ظاهری  میشود ودامشی با قدمت زیاد متعلق به عبرانی ها را نشان میدهد.

آنچه را ظاهرا اولین مورد استفاده مصریها از لاجورد ودیگر سنگهای قیمتی زینتی در جواهرات میباشد را آشکار کرده است . در سواحل رود نیل ، مجسمه هایی از لاجورد بعنوان مظهر الهه ها مورد پرستش قرار می گرفتند.

استفاده از لاجوردها در زمانهای اولیه بقدری همگانی بود که استوانه مهرهای کندکاری شده ودیگر اشکال جواهرات اولیه درست شده از لاجورد را می توان در میان آثار باقیمانده قدیمی ترین دورانهای بابلی ها و آشوری ها یافت که شامل حلقه نقره کشف شده توسط باستان شناسان ، با روکش لاجورد بعلاوه عقیق یمانی ودیگر مهره های مربوط به عنصر آهن می باشد.

از تمام سنگهای آبی شناخته شده دردوره های باستانی ، لاجورد بالاترین ارزش را داشت.


لاپیس لازولی شکل ابتدایی لاتین « سنگ لازولوس» میباشد . « لازولوس » مطابق کلمه عربی «لاجورد» است که برای آسمان وبطوری کلی برای هر چیز آبی استفاده میشود . زیبایی آن در کانی های آبی

رنگ آن است ، ودرجه زیبایی آن اندازه ای از حد این کانی است که در سنگ موجود میباشد. لاجورد از آبی متمایل به آبی سبز تا آبی ارغوانی سیر متفاوت است . رنگ ایده آل آن آبی سیر با عمق و شدت فوق العاده میباشد. در قرون وسطی تصور میشد وجود پیریت باعث افزایش زیبایی این سنگ است.

تاریخ باستان ، تمام سنگهای آبی بعنوان جادویی در مقابل چشم شیطان تلقی می شدند . در کتاب دمتریا مدیکا (55بعد از میلاد) پزشک وداروساز یونانی لاجورد را بعنوان پادزهری برای نیش مارها سمی توصیه کرد .درقرن 13 نیروهای درمانی گسترده ای به این سنگ نسبت داده شد. آلبرتوس مگنوس استفاده از لاجورد را برای تب متناوب ومالیخولیا دررساله کانی شناسی اش پیشنهاد کرد. یونانی ها فکر می کردند زمانیکه این سنگ استخراج ودرداروهای تقویتی واکسیرها بعنوان پادزهر مالیخولیا استفاده شود ارزش پزشکی دارد. برای بودایی ها ، لاجورد صلح وآرامش روحی ودور کردن افکار شیطانی را به ارمغان می آورد . لاجورد برای افزایش حساسیت کشیش نسبت به این نکته استفاده میشد که او نسبت به آینده آزاد باشد وتوانایی روحی اش را بالا ببرد. همچنین باعث میشد او احساس یگانگی ودرک بیشتری پیدا میکند. قدرتی را افزایش می داد که هم اکنون درون یک فرد وجود دارد ( سوفیا نیدز و هارلو 1990).


لاجورد در مسیر تاریخ 

لاجورد

کیفیت و ذخیره لاجورد افغانستان در جهان بى‌نظیر است و یک گنج جهانى محسوب مى‌شود. شواهد نشان مى‌دهد بهره‌بردارى از معادن لاجورد بدخشان در این کشور از بیش از 6500 سال قبل شروع شده است که قدیمى‌ترین تجارت معروف سنگ‌هاى قیمتى جهان به حساب مى‌آید. 


لاجوردهاى پیدا شده در اهرام داشور مصر (Dashour)،‌ قدیمى‌ترین مدرک ثابت شده تجارت سنگ‌هاى قیمتى بین مصر و افغانستان است که به بیش از 4400 سال قبل بر مى‌گردد. از تمام سنگ‌های آبى شناخته شده در دوره‌هاى باستان، لاجورد بالاترین ارزش را داشته است، این سنگ در اوایل قرون وسطى به لاجورد معروف شد.


زیبایى آن به مقدار وجود این کانى‌ها وابسته است. لاجورد از رنگ آبى متمایل به آبى سبز تا آبى ارغوانى سیر متفاوت است. رنگ ایده‌آل آن آبى سیر با عمق و شدت فوق‌العاده است.


پیشینه


از اطلاعاتى که امروز در دست داریم، به نظر مى‌رسد لاجورد اولین سنگ استخراج شده توسط بشر باشد. لاجورد از منطقه تولید در بدخشان شهرت و گسترش یافت. جغرافیدانان عرب در قرن دهم میلادى، بدخشان را سرزمینى غنى از چراگاه و کوهستان‌هاى آن را مملو از لاجورد و یاقوت معرفى کرده‌اند. سه قرن بعد، مارکوپولو در سال 1271 میلادى مقدارى لاجورد بدخشان را به اروپا برد، گرچه خود او هرگز این معادن را ندیده بود.


لاجورد تحت عنوان یاقوت کبود بارها در متون و اسناد قدیمى ظاهر مى‌شود. بدخشان با بیش از 3220 کیلومتر فاصله از مصر، منبع لاجورد براى تمدن‌هاى قدیم مصر، بابل (عراق امروزى)، یونان و روم بوده است. در مصر باستان هیچ سنگ قیمتى بیشتر از لاجورد ارزش و اهمیت نداشت.


حفارى در نغدا (Naqada) که قدیمى ترین سلسله مصریان است (3100-3300 قبل از میلاد)، اولین موارد استفاده مصریان از لاجورد را به عنوان سنگ زینتى در جواهرات آشکار کرده است. در سواحل رود نیل، مجسمه‌هایى از لاجورد وجود داشته است. این سنگ در میان اشیاى قیمتى به عنوان خراج به فراعنه نیز پرداخت مى‌شد. در مجسمه طلای فرعون و نفرتیتی در قسمت چشم کار گرفته شده است. مصریان باستان این سنگ را به صورت پودر درآورده و برای مواد آرایشی و نقاشان برای ایجاد رنگ آبی در نقاشی‌های خود از آن استفاده می‌کردند. لاجورد


دانه‌هاى لاجورد در دفینه‌هاى نوسنگى در مهرگار پاکستان و آسیاى مرکزى یافت شده‌اند. 3500 سال قبل از میلاد، تجارت لاجورد میان بین‌النهرین و بدخشان برقرار شد.


لاجورد بیش از دیگر سنگ‌هاى قیمتى، به طرز چشمگیرى در صنایع دستى فرهنگ‌هاى باستانى حضور داشته است. استفاده وسیع لاجورد در ساخت شانه، روکش ابزار، چوگان، صفحات بازى، جام‌ها، شاخ و ریش مجسمه حیوانات و انسان، دسته‌هاى خنجر و طلسم‌ها به چشم مى‌خورد. در یک محوطه باستان‌شناسى در بین‌النهرین مربوط به 2 تا 3 هزار سال قبل از میلاد، آویزه‌هایى از لاجورد تراش داده شده یافت شده است. 


لاجورد به صورت پودر در مى‌آمد و به عنوان دارو و لوازم آرایش استفاده مى‌شد. قصر داریوش در شوش با لاجورد تزئین شده بود (522-466 ق-م). در قرون وسطی نیز از آن برای تولید رنگ موزاییک و ساخت کلیسا استفاده می‌شد.


کانی‌شناسى و سنگ‌شناسى لاجورد


لاجورد یا لاژورد (Lapis lazuli) همان سنگ ارمنى یا گل ارمنى است و به زبان سرخپوستى huinzo، گفته مى‌شود. واژه لازور از واژه فارسى باستان لاژورد گرفته شده که به عربى لاجورد آمده و از عربى وارد زبان‌هاى دیگر شده است. در فارسى براى آسمان و آسمانى رنگ آمده است. سنگ لاجورد،‌ آمیخته‌اى از کانى‌هاى هائوین، کلسیت،‌ سودالیت، نوزآن،‌اوژیت و هورنبلند بوده و داراى ترکیب شیمیایى است. لاجورد داراى درون‌گیرهاى پیریت است. سیستم کریستالى لاجورد مکعبى، داراى سختى 5-6 در مقیاس موهس، وزن مخصوص آن 3-2.5 و داراى ضریب شکست 1.5 است. به صورت نیمه شفاف و جلاى شیشه‌اى تا چرب دیده مى‌شود. رنگ خاکه آن آبى است و در رنگ‌هاى آبى آسمانى، آبى سیر و بنفش نیز دیده مى‌شود.


جغرافیاى تاریخى و راه‌هاى دسترسى به معادن لاجورد 


جمعیت و مردم آرام بدخشان افغانستان با شخصیتى صلح‌جو، فرزندان ساکنان قدیمى هستند که از هجوم اقوام بربر به کوهستان پناه بردند. رشته کوه‌هاى سر به فلک کشیده پامیر و هندوکش، ناحیه مرکزى بلخ باستان (Bactria) به جز غرب و شمال را محصور مى‌کنند. از قدیم الایام، مواد معدنى غنى هندوکش شرقى شامل لاجورد، یاقوت، طلا و نمک، بازرگانان را از دور و نزدیک جذب این منطقه مى‌کرده است. شواهد زیادى از تجارت لاجورد به راه‌هاى دور و از راه خشکى از جمله به سمت بین‌النهرین، اور (تمدن باستانى بابل)، مصر، هند و دیگر امپراطوری‌ها در هزاره پنجم قبل از میلاد وجود دارد. 


بدخشان -استان غربى تبت قدیم- در این راه تجارى و در میان تمام استان‌هاى علیاى آمودریا (رود جیحون) بى‌نظیر بوده است و علاوه بر وجود معادن یاقوت و لاجورد آن، به خاطر چراگاه‌هاى عالى، دره‌هاى گسترده و بسیار حاصلخیز و آب و هواى خوب نیز مشهور بوده است. براساس تاریخ کهن ترک‌ها و تاتارها، معادن دیگرى شامل ذخایر آهن، سرب، زاج، آمونیاک، گوگرد، اخرا و مس در حواشى معادن لاجورد وجود داشته، اما تنها لاجورد مورد بهره‌بردارى قرار مى‌گرفته است. 


افسانه‌ها در آسیاى میانه حکایت از سنگى در ارتفاعات پامیر مى‌کردند که ایرانیان آن را لاژورد مى‌نامیدند. سال 1930 میلادى یک هیات اعزامى از زمین‌شناسان شوروى سابق، اکتشاف لاجورد را در پامیر آغاز کردند. در حالى که دانشمندان شوروى سابق زادگاه لاجورد را براى محافل علمى گزارش کردند، افراد بومى قبلا این ذخیره را مى‌شناختند.


اولین کاوش مفصل ذخایر لاجورد منطقه سرسنگ در بدخشان افغانستان در سال‌هاى 1963-1965 میلادى توسط زمین‌شناسان شوروى سابق در معدنى نزدیک بخش علیاى رودخانه کوکچه-که یک آبریزه آمودریاست- انجام شد. این منطقه در 70 کیلومترى جنوب فیض‌آباد، مرکز ولایت بدخشان در ارتفاع بین 3700 تا 4300 مترى از سطح دریا قرار داد. تنها در ماه‌هاى ژوئن تا سپتامبر این معادن قابل بهره‌بردارى هستند و به دلیل ارتفاع زیاد و شرایط آب و هوایى سخت، غیر قابل عبور هستند. فاصله معادن لاجورد تا کابل از طریق دره پنج شیرکه به راه جنوبى معروف است، حدود 300 کیلومتر است.


وضعیت توپوگرافى و زمین‌شناسى معادن لاجورد ولایت بدخشان در کوهستان‌هاى بخش شمال شرقى افغانستان در طول تاریخ به دلیل ذخایر لاجوردش معروف شده است. روى این معادن به طور متناوب بیش از6500 سال کار شده است. بدخشان منطقه‌اى بسیار زیبا، با کوهستان‌هاى چشم‌نواز اما صعب‌العبور با ارتفاع بین 1830 متر تا 5180 متر از سطح دریا و با دره‌هاى تنگ و عمیق و رودخانه‌هاى خروشان است. به دلیل نبود گیاه در این دره‌ها و کوه‌ها، ساکنان کمى در این منطقه زندگى مى‌کنند. کوه آبى که باجورد نامیده شده است، در امتداد ساحل شرقى رودخانه کوکچه قرار دارد. دره کوکچه یکى از دره‌هاى بسیار باریک، ژرف و صخره‌ایست که عبور از آن بسیار مخاطره‌آمیز است.


لاجورد تنها سنگ قیمتى است که در داخل مرمر یافت مى‌شود و ترکیب کانى‌شناسى آن شامل لازوریت، کلسیت،‌ پیریت و تا حد کمى دیوپسید، آمفیبول، فلدسپار، میکا و دیگر سیلیکات‌هاست. لاجورد به صورت رگه‌هایى در داخل مرمرى به ضخامت 400 متر و به رنگ سفید با رگه‌هاى خاکسترى (این نوع مرمر را cipolin مى‌گویند) یافت می‌شود و کاملا با کلسیت و دولومیت همراهى مى‌شود. کانى پیریت به مقدار فراوان به صورت ریزدانه با لاجورد اختلاط یافته است. رنگ آبى سیر لاجورد از وجود کانى لازوریت است. لاجورد به رنگ آبى کمرنگ را افغانیت مى‌نامند.


رنگ لاجورد بر اساس مقدار مختلف ناخالصى‌ها، ‌متغیر است. در برخى قسمت‌ها کانى لازوریت به صورت بلورهاى بسیار زیباى 12وجهى یافت مى‌شود. برخى زمین‌شناسان، 9 منطقه استخراج سنگ لاجورد را نام برده‌اند که مهم‌ترین آنها معادن چیلمک، شق دره، استورمبى و سرسنگ است و از ارتفاعى بین 1830 تا 5180 متر برخوردارند. از این چهار معدن امروزه تنها معدن سرسنگ مورد بهره‌بردارى قرار مى‌گیرد و لاجورد سرسنگ در بازارهاى خرید و فروش سنگ‌هاى قیمتى مشهور است.


لاجورد

لاجورد

روش‌هاى معدن‌کارى و ویژگى‌هاى لاجورد بدخشان 


معدن سرسنگ و روستاى کوران در ساحل سمت راست رودخانه کوکچه در 56 کیلومترى جنوب روستاى جورم و در ارتفاع 2285 مترى از سطح دریا قرار گرفته است. در روستاى کوران حدود 300 معدنچى بدون خانواده‌هایشان در شیفت‌هاى کارى ده روزه در معدن مشغول بکارند. دره رود کوکچه در محل معدن حدود 183 متر عرض دارد و ورودى تونل‌ها از سطح رودخانه حدود 460 متر ارتفاع دارند. معادن منطقه شامل مجموعه‌اى از غارها با دیواره‌هاى بلند است که گاهى ارتفاع کف تا سقف این غارها به 45 متر مى‌رسد.


روى دیواره غارها دوده ضخیمى پوشیده شده است که نشان‌دهنده استخراج به روش سنتى در سالیان بسیار دور است. معدنچیان در گذشته‌هاى دور با استفاده از آتش، سنگ را مى‌گداختند سپس با آب آن را سرد و خنک مى‌کردند. این عمل باعث ایجاد ترک و درز و شکاف عمیق در سنگ‌ها مى‌شده سپس با چکش، لاجورد را از داخل سنگ‌ها جدا مى‌کرده‌اند.


امروزه روش‌هاى استخراج متفاوت شده است و کاربرد دینامیت در سال 1979 آغاز شد. دینامیت بدون توجه به نکات ایمنى آن و حفظ سنگ لاجورد به صورت گسترده در این معادن به کار مى‌رود. هیچ حفاظتى از تونل‌ها به وسیله الوار براى جلوگیرى از ریزش سقف انجام نمى‌شود و همیشه خطر ریزش وجود دارد. لاجورد پس از استخراج به قطعات کوچک تبدیل شده و توسط کارگران از کوره راه‌هاى شیب‌دار به اردوگاه حمل مى‌شوند. قطعات سنگ فاقد لاجورد (باطله معدن) از ورودى غارها به بستر دره رودخانه تخلیه مى‌شوند. حمل‌ونقل لاجورد استخراج شده با قاطر از اردوگاه به کشور پاکستان حدود 9 روز طول مى‌کشد. زمین‌شناسان شوروى سابق، 9 منطقه معدنى استخراج لاجورد با 300-20 متر طول و 8-1 متر ضخامت معرفى کرده‌اند. بزرگ‌ترین آن‌ها در منطقه 450 متر طول و 125 متر ضخامت دارد. بهترین نوع لاجورد در محل معدن حدود 100 دلار براى هر کیلوگرم توسط تجار و بازرگانان بدخشانى خرید و فروش می‌شود و قیمت آن تا رسیدن به بازارهاى پیشاور پاکستان شاید تا 3 برابر افزایش یابد. لاجورد یکى از منابع مهم درآمد خارجى کشور افغانستان است.


لاجورد بدخشان داراى کانى‌هاى کائولین، سودالیت، نوزآن و لازوریت است. آى سیر لاجورد در نمونه‌هاى پررنگ و مرغوب آن، ناشى از وجود سولفور (s) در آن است. این مورد جالب و غیر معمول است که عنصرى غیرفلزى باعث رنگ تند در سنگ مى‌شود. آنالیزهاى شیمیایى نشان می‌دهند،‌ هرچه درصد سولفور در لاجورد بیشتر باشد، رنگ آب آن تندتر باشد، ارزش سنگ بیش‌تر خواهد بود. 25 تا 40 درصد کانى‌شناسى لاجورد شامل کانى لازوریت است. بیش از مقدار 40 درصد حضور کانى لازوریت در لاجورد، ‌رنگ آبى آن را تیره و کمتر از 25 درصد رنگ آبى آن را کم‌رنگ مى‌کند. کانى کلسیت همیشه همراه لازوریت دیده مى‌شود و بسته به میزان افزایش حضور آن در سنگ، از کیفیت لاجورد مى‌کاهد. بیشتر نمونه‌هاى لاجورد بدخشان داراى نقاط درخشانى از کانى پیریت است که علاوه بر افزایش زیبایى و شکوه سنگ،‌ به عنوان نشانه‌ اصل بودن لاجورد، ارزش خود را نشان مى‌دهد.


رنگ‌بندی


افغان‌ها سه نوع لاجورد را طبقه‌بندى مى‌کنند:


- لاجورد نیلى که بهترین نوع رنگ و جنس است.

- لاجورد آسمانى که شامل لاجورد آبى کمرنگ است.

- لاجورد سبز که گاهى با فیروزه اشتباه مى‌شود.


بهترین رنگ آن آبی مایل به بنفش با هاله متوسط تا تاریک و با غلظت رنگ زیاد است. در نوع مرغوب آن کریستال‌های کلسایت قابل مشاهده نبوده و ممکن است حاوی نقاط طلایی رنگ پایرایت باشد. لاجوردهای کم ارزش دارای جلای مات بوده و متمایل به سبز هستند و کریستال‌های سفید کلسایت در آن مشاهده می‌شوند.


اگر چه بهترین رنگ آن آبی پر رنگ است ولی بر اساس میزان کانی‌های دیگر موجود در آن و نسبت آ‌‌ن‌ها می‌تواند به رنگ‌های آبی مایل به بنفش، آبی کم‌رنگ و یا آبی مایل به سبز نیز دیده شود.


درجه بندی 


نوع گرا‌ن‌بهای این سنگ در بازارهای جهانی عبارتند از:


Persian یا Afghan: دارای رنگ آبی مایل به بنفش بوده دارای هاله متوسط تا زیاد و حاوی مقدار کمی پایرایت و فاقد کلسیت می‌باشد.


Russian یا Siberian: دارای درجات مختلف رنگ آبی با غلظت‌های مختلف می‌باشد. حاوی پایرایت بوده و ممکن است کلسیت نیز در آن دیده شود.


Chilean: دارای نقاط سبز رنگ بوده و حاوی کریستال‌های سفید کلسیت به صورت شجره می‌باشد.


این سنگ اغلب به صورت دامله، کروی و تخت برش می‌خورد. از این سنگ به غیر از جواهرات در ساخت کاسه‌های تزئینی، دسته چاقو، مجسمه، مهره شطرنج و ... نیز استفاده می‌شود.


لاجورد


بهسازی لاجورد:


عمل بهسازی در این سنگ معمول بوده ولی چندان ثبات ندارد و نمونه‌های بهسازی شده دارای ارزش پایین‌تری نسبت به نمونه‌های طبیعی آن هستند. 


یکی از بهترین روش‌های بهسازی در این سنگ رنگ کردن آنها است که با این عمل رنگ سنگ تقویت شده و باعث پنهان شدن کریستال‌های سفید رنگ کلسیت می‌شود. اما با استفاده از استون یا الکل می‌توان رنگ پوششی آن را پاک نمود. بنابراین جهت جلوگیری از این مورد، در برخی مواقع سطح سنگ را با استفاده از موم یا پلاستیک می‌پوشانند.


در روش‌های دیگر لاجوردهای رنگ نشده را در موم یا روغن قرار می‌دهند که این مواد به داخل سنگ نفوذ کرده و سبب افزایش جلا و بهبود رنگ آن می‌شود.


بدلی های لاجورد:


به دلیل قیمت بالای این سنگ، بدل‌های آن از مدت‌ها قبل توسط مصریان استفاده شده است. نمونه بدل‌های آن می‌توان از شیشه یا پلاستیک نام برد. از نمونه‌های بدلی طبیعی آن هم می‌توان به Howlite رنگ شده و یا سودالیت اشاره نمود.


oja ojaei

نويسنده مطلب لاجورد

نظرات ( ۰ )
هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی